Close
Pestgedrag…hoe ga je ermee om?

Pestgedrag…hoe ga je ermee om?

Wat je leest in de boeken van Oscar en Felix: Molly maakt het gloednieuwe poppenhuis van Niki helemaal stuk. Felix kan dit niet aanzien. Hij neemt het op voor Niki en is boos. Molly’s gedrag is blijkbaar het resultaat van een ongelukkige tijd die ze doorbracht in de speelgoedwinkel. Andere poppen vonden haar lelijk en lachten haar uit om haar rode haar en haar kleren. Daardoor ontwikkelde Molly een laag zelfbeeld, werd ze bitter en gedroeg ze zich stom. 

Met kinderpsychologe Katrien Dewippe praten we over pestgedrag bij jonge kinderen en hoe je best reageert op je kind wanneer het geconfronteerd wordt met pesten of zelf pestgedrag vertoont. 

Hoe herken je pestgedrag?
Katrien Dewippe: Iedereen komt in aanraking met pesten. Kinderen worden er vroeg of laat mee geconfronteerd. Vaak is het voor jonge kinderen niet zo duidelijk wat onder pesten valt. Het verschil tussen plagen en pesten moet daarom goed uitgelegd worden. 

Wat is er het verschil tussen plagen en pesten dan precies?
Katrien Dewippe: Plagen zien we als een spelletje. Het wordt niet altijd als leuk ervaren, maar de plager doet het niet met kwade bedoelingen. Plagen is van korte duur en speelt zich af onderling tussen gelijken.  Pesten daarentegen is iemand bewust en opzettelijk pijn willen doen: iets vernielen, iemand laten geloven dat hij/zij waardeloos is. Het gebeurt meestal over een langere periode en doet zich herhaaldelijk voor. Meestal is de pestkop fysiek of verbaal sterker dan het slachtoffer. Pesten gebeurt, in tegenstelling tot plagen, vaker in een groep. 

Het is belangrijk om kinderen al vroeg te leren wat pesten is. Door ze er vroeg op te wijzen, kun je pestgedrag in de toekomst voorkomen. 

Hoe uiten kinderen zich tijdens het pestgedrag?
Katrien Dewippe: Pesten komt in verschillende vormen voor. Op fysiek vlak kan het gaan om duwen en slaan. Op verbaal vlak gaan kinderen soms uitschelden of treiteren. Relationeel sluiten ze soms andere kinderen uit en gaan ze materieel spullen afpakken of verstoppen.  Meisjes kiezen vaker voor subtielere manieren van pesten, zoals uitsluiten en negeren. Ze doen dit twee keer zo vaak als jongens, die eerder de directe confrontatie aangaan.

Hoe werkt pestgedrag?
Katrien Dewippe: Er zijn altijd drie partijen betrokken bij een pesterij. Het slachtoffer en de dader zijn evidente spelers maar ook de omstanders zijn betrokken. Elk van hen kan gevolgen van pesten ervaren.

Een slachtoffer van pesten kan last hebben van verdriet, onzekerheid en gebrek aan vertrouwen in zichzelf en de buitenwereld, faalangst, gevoelens van minderwaardigheid en eenzaamheid, verminderde schoolresultaten, ‘schoolmoeheid’, achterdocht, verminderde sociale vaardigheden, psychische gevolgen zoals depressie, vermoeidheid, angsten, perfectionisme, automutilatie (zelfverwonding), …

De dader kan te kampen hebben met verminderde sociale vaardigheden en daardoor een gebrek aan echte vrienden, problemen met hiërarchie en gezag, een laag zelfbeeld en gebrek aan zelfvertrouwen. 

Ook omstanders kunnen een impact ervaren: negatieve sfeer, spanningen in de groep, dalende schoolresultaten, schuldgevoelens, omdat ze niet tussenbeide durven te komen.

Algemene tips voor thuis en in de klas

  • Zorg voor een preventieve aanpak op school: nul tolerantie, een duidelijke structuur en sociale gedragsregels.
  • Maak kinderen vanaf jonge leeftijd duidelijk wat het verschil is tussen plagen en pesten.
  • Sociale vaardigheden dienen aangeleerd te worden. Het ene kind heeft hier meer expliciete uitleg bij nodig dan het andere. Wees concreet en formuleer in positieve termen: welk gedrag wil je zien? Visuele verduidelijking is nodig als geheugensteuntje. Je kunt gebruikmaken van prentjes of pictogrammen om het gewenste gedrag aan te leren.
  • Wees alert voor signalen en handel onmiddellijk, zodat het slachtoffer voelt dat zijn probleem gezien en erkend wordt. De pester moet duidelijk gemaakt worden dat zijn gedrag onaanvaardbaar is. De omstanders moeten zich ook bewust zijn van hun aandeel in de situatie.
  • Benadruk de positieve eigenschappen van het slachtoffer en positieve reacties vanuit de groep. Dat zal het zelfbeeld van het slachtoffer ondersteunen.
  • Besteed voldoende aandacht aan klassikale activiteiten en groepsmomenten. Een positieve sfeer en goede samenwerking binnen de groep zijn belangrijke factoren om pesten tegen te gaan.